İklim Riskleri ve Fırsatları Yönetimi

Banka İçsel Sermaye Yeterliliği Değerlendirme Süreci (İSEDES) çalışmalarında iklim riski önemli olarak tanımlanmakta ve ikinci yapısal blok sermaye değerlendirmesi kapsamında ele alınmaktadır. Bu kapsamda yapılan çalışmalar, Banka’nın faaliyetleri sebebiyle maruz kalınabilecek olası risklerin tespiti, değerlendirmesi, ölçülmesi, izlenmesi, raporlanması işlemlerinden oluşmaktadır. İlgili riskin yönetimine ilişkin esas ve usuller düzenlenip ilgili yol haritaları oluşturulmaktadır. Bu işleyişte referans noktası Banka tarafından belirlenen üçlü savunma hattıdır. Banka’nın maruz kaldığı iklim riskinin büyük çoğunluğunu ticari kredi portföyünde yer alan müşteriler oluşturmaktadır.

İklim Riski Isı Haritası

İklimle ilgili riskleri belirlemek, önceliklendirmek ve izlemek için kullanılan önemli araçlardan biri ısı haritasıdır. İklim riski ısı haritası, Banka’nın portföyünde bulunan sektörlerin iklim değişikliği riskine maruz kalma seviyelerini ve bu sektörlerin portföydeki paylarını baz alarak oluşturulan görsel bir araçtır. Isı haritası çalışmasının temel amacı, senaryo analizleri ve stres testleri için iklim riskine maruz kalma ve portföy büyüklüğü göz önüne alınarak önceliklendirilecek sektörleri saptamaktır. İklim riski ısı haritası oluşturulurken, geçiş riski ve fiziksel risk düzeyindeki iklim riski skorlamaları bir araya getirilerek çalışılmaktadır. Isı haritasıyla sektörler iklim riski seviyesine göre 5 farklı sınıfa ayrılmaktadır. Portföyde yüksek iklim riskine sahip, en büyük yoğunluktaki sektörlerin başında demir-çelik ve elektrik üretim endüstrileri gelmektedir. Oluşturulan ısı haritası neticesinde yüksek ve orta-yüksek olarak belirlenen sektörlere, banka için seçilen uyumlu iklim senaryolarında yer alan parametreler çerçevesinde sektör ve firmalar farklı senaryolarda stres edilir. Stres testlerinde müşterilerin sektörü ve faaliyet alanları, müşteri finansalları, kredi portföyüne ait finansal bilgiler, iklim senaryoları, sektörel piyasa bilgileri, emisyon faktörleri, müşteri üretim-tüketim bilgileri gibi parametreler kullanılmaktadır.
‍
Ziraat Katılım, risklerin etkilerinin niteliğini, olasılığını ve büyüklüğünü değerlendirirken Uluslararası Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ISSB) tarafından yapılan iklim riski tanımlaması ve kategorizasyonunu referans almaktadır. Banka bu doğrultuda iklim riskini; finansal durumunu ve faaliyetlerini etkileyebilecek düşük karbon ekonomisine geçiş sürecinde ortaya çıkması muhtemel “Geçiş Riskleri” ya da iklim değişikliği nedeniyle oluşan çevresel etkilerden kaynaklanan “Fiziksel Riskler” olmak üzere iki ana risk kategorisine ayırmaktadır. Bu riskler ve bunların alt başlıklarını içeren tablo aşağıda yer almaktadır.

İklimle İlgili Risklerin Türlerine Göre Sınıflandırılması ve Önceliklendirilmesi

Banka’nın maruz kaldığı ve kalabileceği riskleri karşılayacak düzeyde sermayenin içsel olarak hesaplanması ve Banka’nın faaliyetlerinin bu düzeyin üzerinde bir sermaye ile sürdürülmesini teminen solo bazda hazırlanan İSEDES raporunda iklim riski, likidite, müşteri yoğunlaşma, ülke yoğunlaşma ve bankacılık hesapları kâr payı riskleriyle aynı ikinci yapısal blok içinde yer almaktadır. Birinci yapısal blok çerçevesinde, kredi riski (karşı taraf kredi riski dâhil), piyasa riski ve operasyonel riskler gibi standart yöntemle hesaplanan sermaye yükümlülükleri yer almaktadır. Ziraat Katılım iklim riskine gelişen riskler metodolojisiyle yaklaşmakta olup içsel sermaye değerlendirmesi kapsamında, iklim riski için diğer riskler altında içsel bir sermaye gereksinimi hesaplamaktadır.
‍
Banka gelişen riskler kapsamında, iklim riskini geleneksel riskleri etkileyen bir risk faktörü olarak değerlendirmektedir. Bu bağlamda, aşağıdaki tabloda geçiş riski ve fiziksel riskin kredi, operasyonel ve piyasa risklerine etkisi, genel konjonktürle ve ilgili örneklerle, ISSB’nin tanımlamalarına atıfta bulunarak ele alınmaktadır.
‍
Bu risklerin olası etkilerinin niteliği aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

İklimle İlgili Risklerin Yönetimi

İklimle ilgili risklerin yönetimi süreci, Ziraat Katılım’ın sürdürülebilirlik stratejisi ve risk yönetimi politikalarıyla entegre bir şekilde yürütülmekte ve çeşitli analiz yöntemleriyle desteklenmektedir.
‍
İklim riski Banka’nın risk kriterleri içinde bütüncül bir yapıyla değerlendirilerek önceliklendirilen geleneksel riskler içinde konumlandırılmaktadır. İlgili riskler arasında öncelikli olarak kredi riski ön plana çıkmaktadır. Bunun yanında iklimle ilgili riskler operasyonel riskler kapsamına da dâhil edilmiştir.
‍
İklimle ilgili risklerin yönetimine ilişkin süreçler ve iç dokümanlar sürekli iyileştirme prensibiyle geliştirilmektedir. İklim riskinin yönetimi; riskin tanımlanması, riskin değerlendirilmesi, risk ölçümü, risk kontrolü ve risk süreçlerinin takibi ve raporlanması gibi aşamalardan oluşan bir süreç döngüsü içinde ele alınmaktadır. Banka’nın portföyünde bulunan sektörler, bu sektörlerin iklim riski metodolojisine göre yapılan skorlamada girdikleri sınıfları ve bu sektörlerin portföy içindeki ağırlıklarını içeren tablo aşağıda yer almaktadır.

İklim Riskleri ve Fırsatları Yönetimi

Banka’da portföy ağırlığı bazlı ilk 10 sektör aşağıdaki tabloda sunulmakta olup bu sektörler toplamda %64 ile portföyün yarısından fazlasını oluşturmaktadır. 2024 yıl sonu itibarıyla Banka portföyünün %50’lik kısmını orta ve orta düşük risk sınıfı oluşturmaktadır.

İklimle İlgili Risklerin İzlenmesi

Banka bünyesinde iklim riskinin proaktif izlenmesine imkân sağlayan mevcut bir sistem henüz bulunmamakla beraber bu konuyla ilgili proje planlaması yapılmaktadır. İklim riski çalışma grubu tarafından planlanan aksiyonlar arasında; banka portföy emisyonlarının hesaplanması ve 2026 senesinde zorunlu hale gelmesi beklenen yasal raporlama sürecine, bu sistemin hazırlanması yer almaktadır. Aynı zamanda kredi tahsis sürecine iklim riski kriterlerinin entegrasyonuna yönelik çalışma yürütülmektedir.